Tek bir çağrı kaç farklı yere gider?
Bir müşteri faturasını sormak için arar, iki dakika konuşur ve kapatır. Kurumun gözünde bu tek bir çağrıdır. Yapay zekâ çağrı merkezinin içinde ise aynı iki dakika; bir ses kaydına, bir transkripte, bir özete, bir duygu analizine, birkaç veritabanı sorgusuna ve bir denetim kaydına dönüşür.
Asıl soru şudur: bu parçaların her biri hangi sunucuda oluşuyor ve hangisi kurumun dışına çıkıyor? Satın alma toplantısında "verileriniz güvende" cümlesi kolay kurulur. IT ve güvenlik ekibinin istediği ise cümle değil, çizilebilir bir harita.
Kurum içi kurulum ne demek? (Kısa cevap)
Kurum içi kurulum (on-premise), yapay zekâ çağrı merkezinin konuşma tanıma, dil modeli, ses üretimi, bilgi tabanı ve kayıtlar dahil bütün bileşenleriyle kurumun kendi sunucularında ya da kurumun kontrolündeki izole bir altyapıda çalışmasıdır. Bu modelde çağrının sesi, metni ve özeti kurumun sunucu sınırı içinde işlenir; hiçbir parçası dış bir yapay zekâ servisine gönderilmez. Kurum, verisinin nerede durduğunu tahmin etmez, gösterebilir.
Çağrı verisi neden bu kadar hassas?
Bir çağrı, birden fazla veri türü üretir
Çağrı kaydı yalnızca bir ses dosyası değildir. Konuşmada ad, telefon numarası, adres, sipariş ya da fatura bilgisi geçer. Sağlık, sigorta ya da bankacılık hattında bu bilgilere özel nitelikli veya finansal veri eklenir. Transkript bu bilgileri aranabilir metne çevirir; özet onları kısaltır ama içinde tutar. Bilgi tabanında arama yapmak için üretilen vektörler bile, kaynağı kişisel veri olduğunda o bilginin izini taşıyabilir.
Yani "sadece özeti buluta gönderiyoruz" demek, kişisel veriyi dışarı göndermediğiniz anlamına gelmez.
Bulut API'sine bağlı mimaride zincir uzar
Hazır yapay zekâ servislerine bağlı bir sistemde tipik akış şöyledir: ses bir konuşma tanıma servisine, metin bir dil modeli servisine, cevap bir ses üretim servisine gider. Her halka ayrı bir şirket, çoğu zaman ayrı bir ülke ve ayrı bir kayıt tutma politikası demektir. Kurum bu zincirin hangi halkasında verinin ne kadar süre tutulduğunu çoğu zaman bilemez.
Bu, KVKK açısından somut bir yükümlülük doğurur. Kanunun yurt dışına aktarımı düzenleyen 9. maddesi 2024'te 7499 sayılı Kanunla değiştirildi. Aktarım yeterlilik kararı ya da standart sözleşme gibi uygun güvencelere bağlandı. Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun 25 Ekim 2024 tarihli duyurusuna göre standart sözleşme imzalandıktan sonra beş iş günü içinde Kuruma bildirilmelidir. Çağrı akışında yurt dışındaki bir yapay zekâ servisi kullanılıyorsa, bu yükümlülük her çağrı için zaten devrededir.
"Veri kimde?" sorusunun cevabı kurumda olmalı
KVKK'da veri sorumlusu kurumdur; yapay zekâ sağlayıcısı değil. Kurum Kurul'a, denetçiye ya da kendi müşterisine verinin nerede işlendiğini açıklamak zorunda kalabilir. Kurum, Kasım 2025'te üretken yapay zekâ ve kişisel verilerin korunması üzerine ayrı bir rehber de yayımladı; konunun gündemde olduğu açık. Kurum içi kurulumda bu sorunun cevabı tek cümledir: "Kendi sunucumuzda." Bunun KVKK tarafını Yapay Zekâ Çağrı Merkezi ve KVKK yazımızda ayrıca anlattık. Bu yazı mimariye ve karar ölçütlerine odaklanıyor.
Kurum içi kurulumda karar nasıl verilir?
1. Önce veri yolculuğu haritasını çıkarın
Değerlendirdiğiniz her sistem için bir çağrıyı baştan sona izleyin ve şu tabloyu doldurun: ses nerede yazıya dökülüyor, dil modeli nerede çalışıyor, cevap sesi nerede üretiliyor, transkript ve özet nerede saklanıyor, bilgi tabanı nerede duruyor, denetim kaydı kimde. Her satırın karşısında "kurum sunucusu" yazmıyorsa, o satırın sözleşmesini ve aktarım dayanağını ayrıca konuşmanız gerekir.
2. Sunucu sınırını tanımlayın
"Kurum içi" ifadesi tek başına yetmez. Sınırın neresi olduğunu yazılı hâle getirin: kurumun kendi veri merkezi mi, kurumun seçtiği özel bir altyapı mı? Sınırın dışına hangi bağlantıların çıktığını (telefon hattı, kurumun kendi CRM'i, bildirim servisi) ve bu bağlantılardan hangi verinin geçtiğini listeleyin. Telefon hattının operatörden gelmesi doğaldır; önemli olan sesin yapay zekâ işlemesi için başka bir yere gönderilmemesidir.
3. Bağımlılıkları sorun
Satıcıya şunu sorun: "Çağrı sırasında sistem dışarıdaki bir yapay zekâ servisine istek atıyor mu?" Cevap "sadece bazı durumlarda" ise, o durumları tek tek öğrenin. Dış servise bağımlı bir parça, hem veri hem süreklilik riskidir: o servis yavaşladığında ya da kurallarını değiştirdiğinde sizin çağrı merkeziniz de etkilenir.
4. Model eğitimi ve kayıt kullanımını yazılı alın
Çağrı kayıtlarınızın sağlayıcının ya da üçüncü tarafların modellerini eğitmek için kullanılıp kullanılmayacağı sözleşmede açık olmalıdır. Saklama süresine kimin karar verdiği de öyle. Süre belirleme mantığını Çağrı Kaydı Saklama Süresi ve KVKK yazımızda ele aldık.
5. Erişim, şifreleme ve kayıt düzenini görün
Kurum içi kurulum, veriyi içeride tutar ama içerideki erişimi kendiliğinden düzenlemez. Kimin hangi kayda eriştiği, kayıtların depolamada ve iletimde şifrelenip şifrelenmediği, şifreleme anahtarlarının nerede tutulduğu ve yapılan işlemlerin sonradan değiştirilemeyen bir kayda yazılıp yazılmadığı ayrı ayrı sorulmalıdır.
6. İşletme yükünü baştan planlayın
Dürüst olmak gerekirse kurum içi kurulum bedelsiz değildir. Sunucu kapasitesi, yedekleme, güncelleme ve izleme planlanmalıdır. Bu yüzden kurulumun keşif, entegrasyon, kurulum, eğitim ve destek adımlarıyla, kimin neyi üstlendiği belli bir süreçte yürütülmesi gerekir. Yük planlanırsa yönetilebilir; planlanmazsa güvenlik kazancını operasyon karmaşası yer.
Sık yapılan hatalar
- "Veri Türkiye'de" ile "veri bizde" ifadesini karıştırmak. Yurt içindeki ortak bir bulutta tutulan veri de kurumun kontrolünde olmayabilir.
- Yalnızca kayıt dosyasına bakmak. Transkript, özet, analiz çıktıları ve arama vektörleri de aynı titizlikle izlenmelidir.
- Demo ortamıyla canlı ortamı aynı sanmak. Demoda bulut servisiyle çalışan bir sistemin canlıda nasıl çalışacağını ayrıca doğrulayın.
- Ortak altyapı riskini görmemek. Birden çok müşterinin aynı ortamda tutulduğu yapıda bir açık herkesi etkileyebilir.
- İçerideki erişimi unutmak. Veri içeride kaldı diye herkesin her kayda erişebilmesi kabul edilemez.
Belzeka'da bunu nasıl ele alıyoruz?
Yapay zekâ kurumun sunucusunda yaşar
Belzeka'nın dil modeli, konuşma tanıma, ses üretimi, Türkçe embedding modeli ve bilgi tabanı kurumun kendi sunucularında çalışır. Çağrı akışında hiçbir dış yapay zekâ servisine bağımlılık yoktur; ses, metin ve kurum verisi kurumun sunucu sınırı içinde işlenir ve orada kalır.
Kendi ses iletişim motorumuz
Belzeka, hazır yabancı ses platformlarının üzerine kurulmuş bir arayüz katmanı değildir. Eşzamanlı ses iletişim motorunu, Türkçe dil mimarisini ve embedding modelini kendi mühendislik ekibimiz geliştirdi. Bu yüzden veri yolculuğu haritasındaki her satırın cevabını biz verebiliyoruz.
Varsayılan model kurum içi kurulum
Önerilen ve varsayılan dağıtım modeli, platformun yapay zekâ dahil tamamının kurumun kendi sunucularında çalışmasıdır. Kurum tercih ederse kendi belirlediği özel altyapıda da kurulum yapılabilir; veri her durumda kurumun kontrolündeki ortamda kalır. Devreye alma keşif, entegrasyon, kurulum, eğitim ve sürekli destek adımlarıyla yürür; ayrıntıları Süreç sayfamızda bulabilirsiniz.
Her kurum izole
Belzeka paylaşımlı bir bulutta veri tutmaz. Her kurumun verisi diğerlerinden fiziksel ve mantıksal olarak ayrıdır; bir kurumun kurulumu başka bir kurumun riskini taşımaz.
Erişim, şifreleme ve denetim mimarinin parçası
Altyapı birbirinden izole güvenlik katmanlarına ayrılır, her bileşen yalnızca görevi için gereken erişime sahiptir. Kullanıcılar rol bazlı yetkiyle çalışır; kritik işlemler çok faktörlü kimlik doğrulama ve çift onay gerektirir. Veriler iletimde ve depolamada şifrelenir, anahtarlar merkezi bir kasada yönetilir. Her kritik işlem değiştirilemez denetim kayıtlarına yazılır. Ayrıntılar Güvenlik sayfamızda.
Kurum verisi model eğitiminde kullanılmaz
Kuruma ait çağrı verileri Belzeka'nın ya da üçüncü tarafların yapay zekâ modellerini eğitmek için kullanılmaz. Saklama süresi kurumla birlikte belirlenir ve süre sonunda veri güvenli şekilde imha edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kurum içi kurulum ile bulut kurulum arasındaki temel fark nedir? Kurum içi kurulumda yapay zekâ bileşenleri ve kayıtlar kurumun kendi sunucularında çalışır; bulut kurulumda bu işlemler sağlayıcının ya da üçüncü tarafların altyapısında yapılır. Fark, verinin kimin kontrolünde işlendiği ve kurumun bunu ne kadar kanıtlayabildiğidir.
Çağrı verisini yurt dışındaki bir yapay zekâ servisine göndermek KVKK'ya aykırı mı? Tek başına aykırı değildir, ama KVKK'nın 9. maddesindeki şartlara bağlıdır: yeterlilik kararı ya da standart sözleşme gibi uygun güvenceler gerekir ve standart sözleşme imzadan sonra beş iş günü içinde Kuruma bildirilir. Kurum içi kurulumda bu aktarım hiç oluşmaz.
Kurum içi kurulum için kurumun ayrı bir ekip kurması gerekir mi? Kurulum kurumun altyapısına ve süreçlerine göre planlanır. Keşif, entegrasyon, kurulum, eğitim ve sürekli destek adımlarında hangi işin kimde olacağı baştan netleştirilir.
Belzeka bulutta da kurulabilir mi? Varsayılan ve önerilen model kurum içi kurulumdur; tercihe göre bulut kurulumu da mümkündür. Kurum kendi belirlediği özel altyapıyı da seçebilir. Belzeka paylaşımlı bir bulutta veri tutmaz; veri her durumda kurumun kontrolündeki ortamda kalır.
Kurumunuzun veri haritasını birlikte çıkaralım
Çağrı verinizin bugün nereden geçtiğini ve Belzeka ile hangi sunucuda kalacağını birlikte netleştirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.